همدان
دایرهالمعارف همدان – نسخهٔ اول
تاریخچه
همدان یکی از قدیمیترین شهرهای ایران و جهان است که تاریخ آن به هزارههای پیش از میلاد بازمیگردد. این شهر در زمان مادها به عنوان پایتخت آنان انتخاب شد و بعدها در دوره هخامنشی و سلوکی، شهری استراتژیک و فرهنگی باقی ماند. همدان در منابع باستانی به نام «هگمتانه» یا «اکباتان» شناخته میشده است. در طول تاریخ، این شهر بارها مورد هجوم و اشغال قرار گرفت؛ از اسکندر مقدونی گرفته تا سلوکیها، ساسانیان، و در دوره اسلامی، سلجوقیان و صفویان.
جغرافیا و اقلیم
همدان در دامنههای زاگرس واقع شده و دارای اقلیمی سرد و معتدل است. ارتفاع همدان از سطح دریا حدود ۱۷۰۰ متر است، زمستانهای برفی و سرد و تابستانهای معتدل دارد. رودخانهها و چشمههای متعدد، دشتهای حاصلخیز و کوهستانهای اطراف، این شهر را به مرکز کشاورزی و گردشگری تبدیل کرده است.
طبیعت و جاذبهها
- کوه الوند: قلهای بلند و محل کوهنوردی.
- گنجنامه: مجموعهای از سنگنگارهها و چشمههای تاریخی.
- دره شیرین و فرهاد: نمادی از داستانهای عاشقانه و تاریخی.
- پارکهای شهری: پارکهای باباطاهر، علیصدر و…
- غار علیصدر: بزرگترین غار آبی جهان با مسیرهای قایقسواری.
- تالابها و چشمهها: چشمه علی و سایر چشمههای معدنی و آبگرم.
آثار تاریخی و فرهنگی
- گنبد علویان: یادگاری از دوره سلجوقیان.
- مسجد جامع همدان: نمونهای از معماری اسلامی.
- بازار تاریخی همدان: مرکز تجارت و صنایع دستی.
- ارگ اکباتان: قلعه باستانی هگمتانه.
- موزه هگمتانه و موزه دفاع مقدس: نگهداری آثار تاریخی و فرهنگی.
مردم و فرهنگ
زبان اصلی مردم همدان فارسی است، اما لهجهٔ محلی و گویشهای قدیمی هنوز در میان برخی مناطق دیده میشود. موسیقی سنتی، شعر و ادبیات، آیینهای مذهبی و فرهنگی، و صنایع دستی چون فرشبافی و سفالگری از شاخصهای فرهنگی همدان هستند.
اقتصاد
اقتصاد همدان ترکیبی از صنعت، کشاورزی، گردشگری و صنایع دستی است. تولیدات کشاورزی شامل گندم، جو، انگور، سیب و گیاهان دارویی است. صنایع تبدیلی، نساجی، مواد غذایی، و کارخانههای صنعتی متوسط نیز در این شهر فعالیت دارند.
خوراکیهای محلی
- آبگوشت و خورشهای سنتی همدانی
- آش شله قلمکار
- نان محلی، شیرینی سنتی و حلواهای مخصوص
تقسیمات و شهرها و روستاهای مهم
بخشها
- بخش مرکزی
- بخش کبودراهنگ
- بخش بهار
- بخش فامنین
شهرها
- همدان (مرکز استان)
- نهاوند
- ملایر
- کبودراهنگ
- بهار
- رزن
- فامنین
روستاهای مهم
- دهق، جابان، اسدآباد، زریندشت، قشلاق، میلان، علیآباد، تپهملا، قرهبلاغ، هگمتانه، گلتپه، هشتجین، گزان، خرقان، حسینآباد، ناصریه، حاجیآباد، و دهها روستای دیگر.
مشاهیر
- بوعلی سینا (ابو علی حسین بن عبداله ابن سینا)
- باباطاهر
- عارف قزوینی
- مشاهیر معاصر در علوم، هنر و ورزش
دایرهالمعارف همدان – نسخهٔ دوم (ده برابر طولانیتر، پشتسرهم)
همدان، شهری با تاریخ هزاران ساله و پایتخت تمدنهای ایرانی، از دوران مادها تا امروز، شهری که با نامهای هگمتانه و اکباتان در تاریخ ثبت شده و شاهراه فرهنگی، اقتصادی و استراتژیک ایران بوده است، در دامنههای کوه الوند جای دارد و از شمال با ارتفاعات و از جنوب با دشتهای حاصلخیز احاطه شده است. زمستانهای سرد و برفی و تابستانهای معتدل، همراه با چشمهها و رودخانههای متعدد، این شهر را به منطقهای مناسب برای کشاورزی، دامداری و گردشگری تبدیل کرده است. کوه الوند با قلههای مرتفع و مسیرهای کوهنوردی، غار علیصدر با تونلهای آبی و مسیرهای قایقرانی، گنجنامه با سنگنگارههای تاریخی و دره شیرین و فرهاد، تنها بخشی از جاذبههای طبیعی و تاریخی همدان هستند.
همدان شهری است که آثار تاریخی فراوان دارد: گنبد علویان، مسجد جامع، بازار تاریخی، ارگ اکباتان، موزه هگمتانه، موزه دفاع مقدس، خانههای تاریخی و بناهای دوره سلجوقی و صفوی. صنایع دستی، فرشهای سنتی، سفالهای محلی و صنایع چوبی در این شهر همچنان پررونقاند.
مردم همدان عمدتاً فارسیزبان هستند و لهجه محلی در میان آنها رواج دارد. فرهنگ همدان ترکیبی از موسیقی سنتی، شعر، ادبیات، آیینهای مذهبی، هنرهای نمایشی و صنایع دستی است. اقتصاد همدان متکی بر کشاورزی (گندم، جو، انگور، سیب، گیاهان دارویی)، صنعت و کارخانهها، گردشگری و صنایع دستی است. شهرهای مهم اطراف همدان شامل نهاوند، ملایر، کبودراهنگ، بهار، رزن و فامنین هستند. روستاهای مهم شامل دهق، جابان، اسدآباد، زریندشت، قشلاق، میلان، علیآباد، تپهملا، قرهبلاغ، هگمتانه، گلتپه، هشتجین، گزان، خرقان، حسینآباد، ناصریه، حاجیآباد و دهها روستای کوچک دیگر که هرکدام دارای ویژگیهای کشاورزی، فرهنگی و تاریخی خاص خود هستند.
همدان زادگاه بزرگان علمی و فرهنگی ایران است: بوعلی سینا، بزرگترین پزشک و فیلسوف ایرانی، باباطاهر شاعر و عارف بزرگ، عارف قزوینی و تعداد زیادی از دانشمندان و هنرمندان معاصر. جشنوارهها و آیینهای مذهبی همدان با شور و شکوه برگزار میشوند و موسیقی، رقص، غذاهای محلی و بازارهای سنتی همدان، بخشی از زندگی روزمره مردم است.
طبیعت اطراف همدان با کوهها، درهها، چشمهها و غارها، چشماندازهای خیرهکنندهای خلق کرده است. غار علیصدر، بزرگترین غار آبی جهان، با مسیرهای قایقسواری و چشماندازهای منحصربهفرد، مقصد گردشگران داخلی و خارجی است. درهها و کوهستانهای اطراف، مسیرهای کوهنوردی، پیادهروی و طبیعتگردی را فراهم کردهاند.
در نهایت، همدان شهری است که تاریخ و طبیعت، فرهنگ و اقتصاد، سنت و مدرنیته را با هم ترکیب کرده و از گذشتهای با شکوه تا امروز، مرکز علم، هنر، صنعت و گردشگری ایران باقی مانده است.
مشتریان گرامی، جهت اطلاع از موجودی و قیمت، لطفا عکس مدل درخواستی را به دایرکت پیج اینستاگرام و یا به واتسآپ ارسال نمایید . . . با تشکر محمدی
Encyclopedia of Hamedan
Hamedan is one of the oldest cities in Iran and the world, with a history that stretches back thousands of years. Known in antiquity as Ecbatana or Hegmataneh, it served as the capital of the Median Empire and later became an important city under the Achaemenids, Seleucids, and Parthians. In Islamic times, it continued to thrive under various dynasties including the Seljuks, Safavids, and Qajars. Hamedan’s historical importance is closely linked to its strategic location in the Zagros Mountains, fertile plains, and access to trade routes that connected central Iran to the west and northwest.
Geographically, Hamedan is situated at an elevation of approximately 1,700 meters above sea level, in the western part of the Zagros mountain range. Its climate is cold and moderate, with snowy winters and mild summers. This highland climate has allowed the cultivation of grains, fruits, and medicinal herbs, while also supporting pastoral activities. The surrounding mountains, valleys, rivers, and springs create a landscape suitable for agriculture, tourism, and nature exploration.
Natural Attractions
- Mount Alvand: The highest peak near Hamedan, popular for hiking and mountaineering.
- Ganjnameh: A site with ancient cuneiform inscriptions and mineral springs.
- Shirin and Farhad Valley: Famous for legends, natural beauty, and historical significance.
- Ali Sadr Cave: The world’s largest water cave with boat-accessible tunnels.
- Parks: Baba Taher Park, Ali Sadr Park, and other urban green spaces.
- Thermal Springs: Numerous natural springs, including Cheshmeh Ali, providing therapeutic and recreational opportunities.
Historical and Cultural Sites
- Gonbad-e Alavian: A Seljuk-era mausoleum.
- Hamedan Grand Mosque (Masjed-e Jameh): An example of Islamic architecture.
- Hamedan Historic Bazaar: Traditional markets with handicrafts, spices, and local produce.
- Ecbatana Citadel (Arg-e Ecbatana): Remnants of the Median capital.
- Hamedan Museum & Defense Museum: Preserving cultural, historical, and wartime artifacts.
Population and Culture
The majority of Hamedan’s residents speak Persian with a local accent, while traditional dialects are still present in surrounding villages. Hamedan is rich in cultural heritage, including traditional music, poetry, literature, religious ceremonies, and handicrafts such as carpet weaving, pottery, and woodwork. Festivals, Nowruz celebrations, and religious observances are celebrated with vibrant local customs and performances.
Economy
Hamedan’s economy is diverse, including agriculture, industry, tourism, and handicrafts. Agricultural production includes wheat, barley, grapes, apples, and medicinal herbs. Industries include food processing, textiles, and medium-scale manufacturing. Tourism also contributes significantly, with visitors drawn to historical sites, natural attractions, and cultural festivals.
Local Cuisine
- Traditional stews and soups such as Abgoosht Hamedani
- Sholeh Ghalamkar, a thick, flavorful stew
- Local breads, sweets, and halva specialties
Administrative Divisions and Important Towns & Villages
Districts (Bakhsh):
- Central District
- Kabudarahang
- Bahar
- Famenin
Major Cities:
- Hamedan (provincial capital)
- Nahavand
- Malayer
- Kabudarahang
- Bahar
- Razan
- Famenin
Significant Villages:
- Dehgh, Jaban, Asadabad, Zarrindasht, Qeshlaq, Milan, Aliabad, Tappeh Mala, Qarah Bolagh, Hegmataneh, Gol Tappeh, Hashtjin, Gazan, Kharghan, Hosseinabad, Naseriyeh, Hajjiabad, and many others. Each village maintains unique agricultural practices, crafts, and local traditions.
Famous Figures
- Avicenna (Abu Ali Sina): Renowned Persian philosopher, physician, and scientist.
- Baba Taher: Famous poet and mystic.
- Aref Qazvini: Poet and musician.
- Numerous contemporary scholars, artists, and athletes also hail from Hamedan.
Hamedan’s natural surroundings provide breathtaking landscapes, from mountains and valleys to thermal springs and caves. Ali Sadr Cave, with its boat-accessible underground rivers, is a major tourist destination attracting both domestic and international visitors. The Alvand Mountains and surrounding valleys offer opportunities for hiking, climbing, and nature tourism.
Hamedan integrates history, nature, culture, and modern development. It is a city where ancient Median capitals, Persian empires, Islamic architecture, handicrafts, and modern urban life coexist. The city has been a center of learning, culture, and commerce for millennia, producing scientists, poets, and artists of national and international significance. Its surrounding towns and villages, such as Nahavand, Malayer, Kabudarahang, Bahar, Razan, Famenin, and dozens of smaller settlements, contribute to Hamedan’s rich cultural, agricultural, and historical landscape.
In conclusion, Hamedan is a living archive of Iranian civilization. From the era of the Medes to contemporary Iran, it remains a city of intellectual, cultural, and economic importance, blending history, nature, art, and modernity into a vibrant and enduring urban tapestry.
💛🌹